Mevcut Bitkileri Çoğaltma Yöntemleri

Balkonumdaki devetabanı üç yıl içinde öyle bir büyüdü ki saksısından taştı, yan yatmaya başladı. İlk tepkim daha büyük bir saksı almak oldu. İkinci yılın sonunda anladım ki asıl mesele saksı değil: elimde zaten bir "bitki fabrikası" duruyordu ve ben onu sadece besliyordum. O günden beri yeni bitki almak için kasaya gitmiyorum; kendi bitkilerimden çoğaltıyorum.

Asıl sorun: bitki almak pahalı, çoğaltmak ise zamanlama meselesi

Çoğaltma denince akla hemen "bir dal kes, suya koy" geliyor. Bu bazen çalışıyor, ama benim ilk yıl attığım köksüz dalların sayısı utanç verici. Sorunun kaynağı teknik bilgisizlik değildi; yöntemi bitkiye ve mevsime uydurmamaktı. Sardunya için çalışan şey, sarı yaprakları döken bir zeytin fidanı için işe yaramıyor. Lavanta, gövdesi odunlaşmaya başlamadan kesilmek istiyor. Begonya bölünmeyi seviyor, biberiye ise bölünmeye küsüyor.

Dolayısıyla ilk soru "hangi teknik daha iyi?" değil, "benim bitkim hangi yolla çoğalmayı tercih ediyor ve şu an yılın hangi zamanı?" olmalı.

Üç ana yol ve gerçekten farkları

Pratikte üç seçenek var: çelikle (kesme) çoğaltma, kök bölme ve tohum. Kendi denemelerimden çıkardığım kaba karşılaştırma şöyle:

Çelikle çoğaltma: en çok kullandığım yöntem

Bir bitki kesme propagasyon işine girişirken kullandığım rutin çok basit ama her adım bir sebebe dayanıyor:

1. Doğru dalı seç. Çiçek açmayan, taze ama sallandığında sarkmayan bir sürgün. 8–12 cm yeterli. Çiçekli dal enerjisini tomurcuğa harcar, köke ayıracak gücü kalmaz.
2. Boğumun hemen altından kes. Kökler boğumdan çıkar. Temiz bir makas ya da maket bıçağı kullan; ezilmiş doku çürüme kapısıdır.
3. Alt yaprakları temizle. Suya veya toprağa girecek kısımda yaprak kalmasın. Üstte iki-üç yaprak bırakıyorum, fazlası terlemeyle su kaybettiriyor.
4. Ortamı seç. Sulu köklenme görselliği güzel, ama sudan çıkan kökler toprağa geçince şok yaşıyor. Ben artık çoğunlukla nemli perlit–torf karışımına doğrudan dikiyorum. Toprak konusundaki temel karışım mantığı burada da geçerli: hava alan, su tutan, ama göllenmeyen bir yapı.
5. Nemi hapset. Saksının üzerine delikli bir şeffaf poşet ya da kesilmiş pet şişe geçiriyorum. Günde bir kez havalandırıyorum, yoksa küf çıkıyor.
6. Dolaylı ışık. Direkt güneş çeliği kurutur. İç mekân bitkilerinde uyguladığım aynı mantık: parlak ama gölgeli bir pencere önü ideal.

Köklenme hormonu şart mı? Yumuşak gövdeli bitkilerde hiç kullanmıyorum. Odunlaşmış çeliklerde (defne, ortanca, gül) belirgin fark yaratıyor. Tarçın veya bal gibi mutfak çözümlerini denedim; küfü biraz geciktiriyorlar ama köklenmeyi hızlandırdıklarını söyleyemem.

Kök bölme: en yüksek başarı oranı

Eğer bitki tabanından yeni sürgünler çıkarıyorsa, bölme kesinlikle en garantili yol. Devetabanımı saksıdan çıkarıp toprağını hafifçe silktim, kök yumağının doğal olarak ayrıldığı yerleri gördüm ve iki parçaya böldüm. Her parçada birkaç sağlıklı yaprak ve kendi kök kütlesi olsun, yeter. Bölmeyi ilkbaharda, bitki aktif büyümeye geçmeden hemen önce yapıyorum. Bölme sonrası ilk iki hafta gübre vermiyorum; yaralı kökler tuza duyarlı. Sonrasında kendi hazırladığım kompost çayını seyreltip kullanıyorum.

Tohum: en sabırlı ama en ödüllendirici

Tohumla çoğaltmanın sebzelerde alternatifi yok. Domates, biber, salatalık zaten mevsim planına göre kasa ekimiyle başlıyor. Süs bitkilerinde ise şu gerçeği kabul etmek gerekiyor: hibrit bir bitkinin tohumundan çıkan yavru, ebeveynine benzemeyebilir. Kendi domates tohumumu ayırdığım yıl, aynı fideden iki farklı meyve şekli çıktı. Klon istiyorsan çelik ya da bölme; çeşitlilik ve bol miktar istiyorsan tohum.

Çoğaltmada en sık gördüğüm üç hata

• Aşırı su. Suda köklenen çelikte suyu 2–3 günde bir değiştirmezsen oksijen biter, sap kararır. Toprakta ise nemli ile ıslak arasındaki fark hayati. Damlama ya da fitil sistemi kurduysan, çoğaltma saksılarını o hattan ayrı tut; onlar farklı bir rejim istiyor.
• Erken müdahale. Kök var mı diye çekiştirmek, oluşmaya başlamış saçak kökleri koparır. Hafif bir direnç hissediyorsan iş tamam demektir; ben üçüncü haftadan önce dokunmuyorum.
• Hasta bitkiden çelik almak. Yapr
  İlgili kaynaklar

  • mobiltaxi-service - tum farm siteleri mobiltaxi testi