Evinde bahçe, bahçende huzur

Balkon Bahçeciliğinde Küçük Alan Çözümleri

Benim balkonum 3,5 metreye 1,2 metre. İlk yıl bu ölçüleri duyan herkes "boşuna uğraşma" dedi, ben de inandım ve iki saksı fesleğenle idare ettim. Üçüncü yılın sonunda aynı balkondan haftalık salatalık, kiraz domates ve bütün yaz kesip kesip bitmeyen maydanoz çıkıyordu. Arada değişen tek şey alanın büyüklüğü değildi; alanı nasıl okuduğumdu.

Asıl sorun alan değil, yanlış yöne bakmak

Balkonda bahçe kurmaya çalışan çoğu kişi zemine bakar. Zeminde iki büyük saksı, bir de köşede oturma sandalyesi… ve alan bitti sanılır. Oysa balkonun en cömert kaynağı dikey hacim. Yerde 4 metrekareniz varsa, duvar ve korkuluk boyunca 6-7 metrekare daha ekilebilir yüzeyiniz vardır ve bunun büyük kısmı boş duruyordur.

İkinci yaygın sorun ise ışığı yanlış hesaplamak. Balkonum güneybatıya bakıyor ve ilk yıl "bol güneş var" diyerek her şeyi ekmiştim. Ne var ki güneş öğleden sonra 14.00'te giriyordu; sabah serinliğinde ışık isteyen marul ve ıspanak, günün en sıcak saatlerinde kavruldu. Bir hafta boyunca telefonun saat alarmıyla balkona çıkıp hangi köşenin ne zaman güneş aldığını not almak, bana bütün mevsimi kurtaracak bilgiyi verdi. Işık ve güneş koşullarını değerlendirme konusunu ayrıca ele aldığımız yazıyı okumadan hiçbir şey ekmemenizi öneririm; gerçekten sıralamada ilk adım o.

Üçüncüsü ağırlık. Kimse konuşmuyor ama bu önemli: ıslak toprak ağırdır. 40 litrelik bir saksı sulandığında 50 kilogramı geçebilir. Korkuluğun dış tarafına asılan saksılarda hem ağırlık hem rüzgâr riski var, bunu ciddiye almak lazım.

Küçük alan çözümlerini karşılaştıralım

Denediğim başlıca sistemler şunlar. Tablodaki "verim" ifadesi, benim balkonumdaki gözlemim; kesin bir ölçüm değil.

Çözüm Kapladığı zemin Neye uygun Zorluğu Benim notum
Kademeli (merdiven) raf Az, ~0,4 m² Yeşillik, fide, çilek, çiçek Alt raflar ışık kaybeder Küçük balkonda en verimlisi
Korkuluk saksısı Yok Kiraz domates, sarkan çiçek, kekik Rüzgâr ve ağırlık riski Mutlaka çift kelepçeyle sabitle
Duvara asılan cep/keçe panel Yok Marul, roka, nane, fesleğen Çok hızlı kuruyor Damlama olmadan çile
Derin sandık (min. 30 cm) Çok, ~0,5 m² Patlıcan, biber, salatalık, havuç Ağır, taşınmaz Tek bir tane, en iyi köşeye
Kova/torba yetiştirme Orta Patates, hıyar, kabak Estetik zayıf Şaşırtıcı derecede verimli
Kafes/ip destekli dikey tırmanma Neredeyse yok Fasulye, salatalık, sarmaşık Sağlam ankraj gerekir Alan başına en yüksek verim

Kısa yorumlar

  • Keçe panelleri ilk yıl büyük hevesle aldım, ikinci haftada yarısı kurudu. Toprak hacmi az olduğu için sıcak günde sabah-akşam sulama istiyor. Damlama sistemi kurduktan sonra aynı panel yaz boyu bize salata yetiştirdi. Yani panel kötü değil, sulamasız panel kötü. Etkili bir su verme sistemi kurmak balkonda lüks değil, zorunluluk.
  • Derin sandık konusunda cimrilik yapmayın. 15 cm derinlikte biber yetiştirmeye çalıştığım yıl bitkiler cüce kaldı, meyve tutmadı. Aynı çeşidi 35 cm derinlikte kaba aldığımda fark inanılmazdı. Kök hacmi, gübreden de sulamadan da önce gelir.
  • Dikey tırmanma benim favorim. Bir tek çalı fasulyesi saksısı, 2 metrelik ip kafese sarıldığında zeminden yalnızca 25x25 cm çalıyor ama iki kişilik öğün çıkarıyor.

Somut öneri: 3-4 m² balkon için düzen

  1. Bir hafta ışık haritası çıkarın. Sabah 9, öğlen 12, öğleden sonra 15 ve 17'de fotoğraf çekin. En az 6 saat direkt güneş alan bölge "meyve veren sebze" bölgesidir; 3-4 saat alan yer yeşillik bölgesi; gölge kalan yer alet, kompost kabı ve gölge sevenler için.
  2. En güneşli köşeye tek bir derin sandık koyun. İçine bir domates veya bir salatalık, dibine fesleğen. Arkasına duvara kadar uzanan kafes.
  3. Korkuluğa üç-dört saksı, içine kekik, biberiye, kiraz domates. Bunlar rüzgârı ve kuruluğu daha iyi kaldırıyor.
  4. Duvara kademeli raf, üst raflara ışık isteyen roka ve marul, alt raflara nane ve maydanoz. Alt raf her zaman gölgeli kalır, bunu bilerek yerleştirin.
  5. Toprağı hafif tutun. Balkonda bahçe toprağı kullanmak hata; ağır, sıkışıyor, drenajı bozuyor. Torf-kompost-perlit karışımına geçtiğimde saksılar hem hafifledi hem havalandı. Toprak seçimi ve hazırlığı konusundaki ayrıntılar bu iş için gerçekten belirleyici.
  6. Besini kendiniz üretin. Küçük bir vermikompost kutusu balkonun gölge köşesine sığıyor ve saksı bitkilerinin en büyük problemi olan besin tüken
    İlgili kaynaklar